Geplaatst door: Wiegert & Kaj oprichters en ontwerpers van Namelok wo 14 mrt

Dissident Gardens, van culturele natuur naar rebelse technologie

Zaterdag 3 maart werd de nieuwste tentoonstelling van Het Nieuwe Instituut geopend: Dissident Gardens. De tentoonstelling neemt als uitgangspunt de tuin, de plek bij uitstek waar de beheersingsdrang van de mens botst met zijn fascinatie voor ongerepte krachten van de natuur. De tuin, als een plek om van ongevaarlijke natuur te genieten. Of om wekelijks de kruidenthee te oogsten. Maar ook als een ruimte waar globale verhalen van arbeid, migratie en experimenten worden betwist en opnieuw gedefinieerd. Want hoe wild is de natuur nog, wanneer elke plant is gecodeerd en gecategoriseerd en elke berg met satellieten gescand is? In vijf uiteenlopende thema’s worden ontwikkelingen van deze strijd tussen natuur en cultuur uitgelicht. Eén daarvan, ‘Smart Farming’, opent een interessante discussie over toekomstig ruimtegebruik van landbouwgrond. In een land als Nederland, waar 67% van het landoppervlak gebruikt wordt voor landbouw, zouden de huidige trends veel invloed hebben op de manier waarop je het Nederlandse landschap ervaart – als je er als mens überhaupt nog iets te zoeken hebt.

 

Cultuur wordt ‘natuur’

De grens tussen natuur en cultuur staat onder druk. Door het verdwijnen van natuurlijk landschap wordt de mens toleranter naar een door mensen gemaakte omgeving. Ineens is een stadspark genoeg om de drukte te ontvluchten. En een kleinschalig weilandje, waar een handvol koeien voor natuurlijke bemesting zorgt en het gras soms tot aan je enkels staat voelt als ongerepte natuur. Dat is niet vreemd. Het is immers heel wat anders dan een uitgestrekt landschap van monoculturele akkerbouw, waar indrukwekkende machines kilometers land omploegen en kassen de natuurlijke klimatologische omstandigheden negeren. Maar ook hier is een transitie gaande.

 © Kaj van Boheemen

Het gebruikt van gewassen is niet beperkt tot akkerbouw. Ook onkruid is een potentiële levensredder. Het Nieuwe Instituut stelt een indrukwekkende collage van medicinale planten tentoon.

De nieuwe bij

Waar akkers en kassen nu nog het domein zijn van boerenbedrijven, is er in de toekomst steeds minder ruimte voor menselijk handelen. Fouten maken is menselijk, en in economische groei is daar geen ruimte voor. Daarom is intellectuele automatisering al geruime tijd aan de gang. Vlugge drones zullen binnenkort alleenheerser zijn in deze gebieden. Dit soort computergestuurde apparatuur is in staat in een handomdraai de bodemsamenstelling te scannen én te bevorderen, te bestuiven en te bemesten. En wie denkt dat de mens als taak heeft deze aan te sturen, heeft het mis. Volledig zelfstandig zijn intellectuele apparaten in staat een compleet boerenbedrijf te runnen. Dit moet een interessante verandering worden in bijvoorbeeld het uitgestrekte kassenlandschap van Westland. Wat betekent dit gebrek aan mensen voor de ruimtelijke ordening van dit gebied? En wie wordt de eigenaar van alle data die via nieuwe technologieën wordt verzameld? In plaats van fysieke producten, zou dit wel eens het nieuwe exportproduct van Nederland kunnen worden. Zoals vaker het geval is, is de ‘Next Economy’ dan gebaseerd op de waarde van informatie.

 

Naar Mars?

Maar terwijl op aarde alles eraan gedaan wordt om de groeiende wereldbevolking te voorzien van genoeg voedsel, kijken anderen alvast naar mogelijkheden op Mars. Het thema ‘Gardening Mars’ is een project over de ‘terravorming’ van Mars, oftewel het transformeren van Mars tot een omgeving geschikt voor menselijke bevolking. De manier waarop Het Nieuwe Instituut de tentoonstelling heeft ingericht is interessant. In bijzondere installaties zijn objecten tentoongesteld die nu al over de hele wereld gebruikt worden. Als historische rekwisieten uit de toekomst. De boodschap is duidelijk – als wij hier op aarde klaar zijn, is het tijd om een nieuwe wereld te scheppen. Zou houdt Dissident Gardens ons, de eeuwig op vooruitgang sturende maatschappij, op unieke wijze een spiegel voor. Via deze maatschappelijke ingang heeft Dissident Gardens zeker raakvlakken met hitserie Black Mirror, alhoewel de pessimistische blik op de toekomst wordt overgelaten aan de bezoeker. Vanuit het onschuldig ogende begrip ‘tuin’ stelt de tentoonstelling een belangrijke vraag. Wat doet zelfdenkende technologie met de positie van de mens, die tot op heden als gecultiveerd, maar natuurlijk organisme over de planeet heerst? Misschien is het inderdaad maar tijd om van aarde te vertrekken, en onze technologie ver achter ons te laten.

0 Reacties