3 reacties
Geplaatst door: Joke van Wensem Algemeen secretaris Technische commissie bodem do 25 jun

Hoe verder met de landbouw?

De landbouw in Nederland gebruikt bijna 70% van de ruimte om ongeveer 10% van ons BNP te produceren. Wereldwijd gezien is Nederland in omvang de tweede exporteur van agrarische producten. Een prestatie van formaat, gezien de beschikbare ruimte in ons land.

De landbouw in Nederland is al hoog-productief te kenmerken, met vaak een hoge inzet van hulpmiddelen, zoals (geïmporteerde) veevoeders, meststoffen, gewasbescherming en techniek. Deze vorm van landbouw heeft een grote invloed op de maatschappelijke omgeving. De grootschaligheid en omgang met bijvoorbeeld dierenwelzijn roept weerstand op. Intensieve landbouw zorgt voor risico’s voor mens en maatschappij, zoals achteruitgang van bodem- en luchtkwaliteit, het niet halen van KRW-doelen, verzilting, verdroging, , teloorgaan van biodiversiteit en archeologische waarden en een matige leefomgevingskwaliteit. Dit type landbouw voorziet efficiënt en goedkoop in voedsel.

Verder zien we in Nederland een sterke ontwikkeling naar de high tech landbouw. Deze landbouw slaagt er inmiddels in om bijvoorbeeld bijna jaarrond aardbeien te leveren en heeft ook het teeltseizoen voor bijvoorbeeld asperges, prei, bladgroenten enorm verlengd. De ontwikkeling gaat door, omdat juist met deze teeltverlenging geld wordt verdiend. High tech landbouw trekt zich weinig aan van de omgeving, gebruikmakend van technologische hulpmiddelen om de teelt te optimaliseren (kassen, slangen, stellingen, folies, bakken enz.). Dit kan prima in evenwicht zijn met de fysieke omgeving (geen negatieve invloed op water- en luchtkwaliteit), maar het heeft wel een grote invloed op de maatschappelijke omgeving, bijvoorbeeld omdat het als onnatuurlijk in het landschap wordt ervaren.

Daarnaast zien we steeds meer initiatieven van boeren, burgers en maatschappelijke organisaties die vinden dat het duurzamer kan en moet met de landbouw. Die vinden dat de landbouw kleinschalig kan zijn, met duurzaam gebruik van de ecosysteemdiensten die het land levert. Die vinden dat landbouw prima kan samengaan met biodiversiteit, een fraai landschap en een gezonde leefomgeving, ook voor de stadsbewoner die rust en ruimte zoekt. Deze gedachten en initiatieven tref je aan bij biologische boeren, kringloopboeren, bodemboeren, stadslandbouwers, de Youth Food Movement, flexi- en vegetariërs, producenten van bijvoorbeeld vleesvervangers en streekproducten, bewuste consumenten, recreanten en natuurliefhebbers.

Deze verschillende vormen van landbouw kunnen naast elkaar bestaan. Maatschappelijk gezien lijkt echter de behoefte aan goedkoop, jaarrond beschikbaar voedsel – ook voor de export –steeds meer in conflict te komen met de behoefte aan een aantrekkelijk, multifunctioneel landschap voor de overwegend urbane bevolking. Dit conflict kan deels opgelost worden door verdere verduurzaming van de gangbare landbouw, inclusief mitigerende maatregelen, en ruimtelijke sturing. Gangbaar en high-tech waar het kan, ecosysteemdiensten-gebaseerd waar gewenst. Dit vraagt om een ruimtelijke visie op landbouw!

3 Reacties

  • 2015-08-04 09:08:59
    Rienk Kuiper
    Programmaleider Ruimtelijke Ordening, PBL

    Nog even wat cijfers om de economische betekenis van de landbouw in perspectief te zien:

    In 2013 bedroeg het aandeel van het totale agrocomplex (incl. buitenlandse grondstoffen) 8,0 procent van het BBP. Dat is voor een belangrijk deel aan de toeleverende en verwerkende industrie te danken, en aan importen van grondstoffen. Op basis van alleen binnenlandse grondstoffen bedroeg het aandeel van het totale agrocomplex 5,5 procent.

    Het aandeel van de primaire productie (excl. Buitenlandse grondstoffen) was met 1,8 procent veel lager. De grondgebonden landbouw droeg 1,1% bij, de intensieve veehouderij 0,3 procent en de glastuinbouw 0,4 procent.

    Bron: Landbouw-Economisch Bericht 2015 

  • 2015-06-30 08:36:25
    Charlot Teng
    Community Moderator

    Hoi Paul, leuk idee om de landbouw te bekijken vanuit het perspectief van een spel. Kun je, gebaseerd op het spel en gerelateerd aan de bijdrage van Joke, iets vertellen over wat we in de realiteit kunnen leren van het spel over de dynamiek burger-boer-ambtenaar, cultuur-natuur, grootschalige voedselproductie-bodemkwaliteit?

  • 2015-06-28 20:44:29
    Paul van Zoggel

    Jaren botsen wij tegen de silo's en zwart-wit denken (Bulk vs Niche) aan. genoeg is genoeg! Nu kan iedereen in 1 uur tijd de dynamiek van het platteland ontdekken.

    Idee : Een jaar puzzelen door Guus van der Aa en Paul van Zoggel om de dynamiek van het platteland, biodiversiteit, burger initiatieven, verbindingen, weerstand, natuurdreigingen, burger, boer en beambte te ervaren :)

    Hoe : In een uur spelen met elkaar, gewoon aan tafel, even wegdromen, het ideale platteland gebaseerd op echte data in 4 ronden... en dan de realiteit. 

    Wat : Onze bodem hebben we niet voor het uitzoeken. Onze mensen ook niet. De rest wel!

    Http://www.fanagri.nl