Geplaatst door: Jeroen Niemans wo 21 mrt

Kijkdoor de toekomst

Vanuit het heden is het soms moeilijk voor te stellen hoe onze steden de komende periode een ander aanzien zullen krijgen, en hoe sommige wijken wellicht ingrijpend zullen veranderen. We zien op verschillende plekken dat de grote verbouwing van onze steden en wijken aan de gang is, we kennen artist impressions en prachtige schetsen van de toekomst. Maar kunnen we het echt voorstellen? Eind januari werd er door de Urban Futures Studio een bustour georganiseeerd langs vijf wijken om een tipje van de sluier te lichten: kan in deze wijken de toekomst worden verbeeld? Jeroen Niemans van RUIMTEVOLK reed mee en doet verslag.

 

Den Haag heeft het oog laten vallen op het gigantische bedrijventerrein de Binckhorst. Zeker vijfduizend woningen moeten er komen. In de noord-oosthoek van de Binckhorst worden kantoren omgebouwd tot woningen. Het hoofdkantoor van KPN vertrekt en laat hier enorme kantoorgebouwen leeg achter. Te midden van bouwvakkers die het complex transformeren tot een woon-werkgebied met zo’n zeshonderd woningen staat op een winderig plein een bureaustoel. Een bureaustoel die kan worden omgevormd tot een slaapplek. Het is bedacht door een team van vijf bestaande uit zowel studenten als beleidsmakers van ministeries en gemeenten. Ze zijn onderdeel van de door Jesse Hoffman en Peter Pelzer (Urban Futures Studio) opgezette leergang Techniques of Futuring: how to imagine the sustainable city of tomorrow? Door mensen uit te nodigen op de stoel te gaan liggen en met hen gesprek aan gaan over de scheiding tussen wonen en werken doen de deelnemers een beroep op onze verbeelding op zoek naar hoe de toekomst van de Binckhorst als gemengd woon-werk gebied. Zouden we in de toekomst willen wonen op ons werk?

 

Niet alleen op de Binckhorst is een groep aan de slag gegaan, maar teams van studenten en beleidsmakers zijn in drie ‘brownfields’ (Binckhorst, Rijnsweerd Noord en de Cartesius Driehoek) en twee naoorlogse stadswijken (Pendrecht en Overvecht) gedoken met de opdracht te verbeelden hoe de Wijk van de Toekomst er uit kan zien. Tijdens de busrit, met naast de deelnemers onder andere RUIMTEVOLK en het PBL aan boord, werd verder doorgepraat over de wijk van de toekomst. De stops tijdens de rit boden hiertoe inspiratie. De gesprekken gingen over wijken zoals de Binckhorst waar nog veel gebouwd kan worden en een nieuwe stad kan verrijzen, maar ook langs bestaande wijken met een sociale en economische achterstand, waar stedelijke transities niet vanzelf gaan, maar wel een grote kansen op verbetering kunnen zijn. Zie de film hieronder voor het verslag van de busreis:

 

In iedere wijk werd een interventie bedacht en tijdens de bustour toegelicht. Net als in de Binckhorst waren het geen ontwerpen of maquettes, maar als het ware ‘conversatie starters’ voor het gesprek over de wijk van de toekomst.  In Pendrecht werd bijvoorbeeld het fictieve arbeidsbureau Energy Works Recruimtement opgericht. Dit bureau werft onder wijkbewoners mensen die aan de energietransitie willen bouwen. Vacatures voor nog niet bestaande functies als ‘pijplijn innovator’ vormen mooie aanleiding voor gesprek over hoe de sociaal economische opgave in deze wijk gekoppeld kan worden aan de energie-opgave, die nu vaak als een fysieke danwel een technische opgave wordt gezien. Wanneer het lukt om, bijvoorbeeld door bijscholing, werklozen uit de wijk zelf in de energiesector werk te laten vinden, dan biedt de wijk van de toekomst opeens heel veel meer perspectief. En maakt het deze energietransitie voelbaar voor de bewoners van Pendrecht. En kunnen ze er ook nog op meeliften. Deze interventie leverde een hoopvol doorkijkje naar de wijk van de toekomst op. Niet alleen in fysiek opzicht, maar ook in sociaal economisch perspectief. Een dergelijke aanpak, die we kennen uit de wijkaanpak maar waarvoor in het denken over de toekomst van gebieden als de Binckhorst nog maar weinig  aandacht lijkt, opent de weg naar een positieve blik op de toekomst. Verbeeldingskracht, zoals ingezet in de Binckhorst en Pendrecht, kan het gesprek over de toekomst verrijken.

 

De Wijk van de Toekomst is ook een onderdeel van de tentoonstelling en het programma van Places of Hope  in Leeuwarden. Hier gaat het onder meer over ambitieuze wijkenplannen in de hele wereld, wat kunnen we daar in Nederland van leren? Places of Hope is van 4 april t/m 25 november 2018 te bezoeken in Leeuwarden. Curator Maarten Hajer (tevens directeur van de Urban Futures Studio) stelt erover:

 

“Places of Hope wordt een plek van de verbeelding. Wie naar buiten komt blikt de toekomst weer met vertrouwen tegemoet.”

 

Places of Hope belooft een hoopvol perspectief te bieden op  het te lijf gaan van de uitdagingen van de 21e eeuw, van de klimaatopgave tot sociale cohesie. Het laat zien dat er al hard gewerkt wordt aan het nieuwe Nederland. Door heel uiteenlopende mensen, van dijkgraaf tot dorpsbewoner. En vaak op verrassende plekken. De tentoonstelling Places of Hope neemt je mee naar deze bijzondere plekken en laat je kennismaken met mensen die met hun projecten vormgeven aan onze leefomgeving en hoop en inspiratie bieden voor een duurzame toekomst.

 

Kortom, volop verbeelding en inspiratie. De bustour langs de vijf wijken liet zien dat, net zoals eerder de ook door Urban Futures Studio geïnitieerde tentoonstelling ‘The Post-Fossil City” deed, een waardevolle bijdrage kan leveren aan het denken en werken aan de toekomst. Het levert geen kant en klare oplossingen op, maar verrassende inzichten. En wellicht nieuwe gedachten.

0 Reacties