4 reacties
Geplaatst door: Jannemarie de Jonge Wing di 29 sep

Manifest: opgave 4 Zet water in als kwaliteitsimpuls

De vierde urgente opgave in het manifest-in-wording is ‘Zet water in als kwaliteitsimpuls’. De bijbehorende tekst in de oktoberversie van het manifest is:

Landmaken met water

Sinds mensenheugenis zijn Nederlandse steden en landschappen gevormd door het water. Nu er een hele generatie nieuwe waterwerken op komst is, zijn we het aan onze stand verplicht om ook daar een hoge landschappelijke of stedenbouwkundige kwaliteit mee te ontwikkelen. Net zoals elke ruimtelijke ontwikkeling vanzelfsprekend moet bijdragen aan een duurzame waterhuishouding. Veel mensen zijn zich echter nauwelijks bewust van de rol van het water in hun leefomgeving, en ook beleidsmatig zijn ‘water’ en ‘ruimte’ nog steeds twee werelden. Die tweedeling moeten we definitief achter ons laten.  Vooral de waterveiligheid, de droogte op de zandgronden en de bodemdaling in veenweidegebieden vragen om een samenhangende aanpak, waarbij overheden en gebruikers gezamenlijk werken aan een oplossing die een impuls oplevert voor de leefomgeving als geheel.

 

Lees de hele manifest tekst hier.

Discussieer mee over water en ruimte in de aanloop naar de Landmakersdag op 20 oktober a.s. in Pakhuis de Zwijger, daarbij zijn de volgende vragen van belang:

1. Wat vind je van de boxteksten – wat vind je belangrijk en wat vind je dat goed is?

2. Welke suggesties zijn er voor het aanscherpen van de teksten?

3. Wat moet er nog gebeuren om in de praktijk doorwerking te krijgen?

4 Reacties

  • 2015-10-15 11:53:27
    Jeroen Huneker
    coordinator inbreng NOA/NOVI provincie Gelderland

    Gelderland denkt en doet mee met het manifest 2040 van het Jaar van de Ruimte. Onze collega’s hebben vanuit hun bevindingen in het co-creatieproces rond de Gelderse Omgevingsvisie naar de 7 onvermijdelijke opgaven gekeken. Het resultaat daarvan treft u hier aan. We horen graag jullie reactie op onze manier van inspelen op transities waar Nederland de komende decennia voor staat.

     

    Waterveiligheid / Deltaprogramma

    Er ligt een grote en urgente opgave voor waterveiligheid in het rivierengebied. Laten we, daar waar dat mogelijk dit doen vanuit een integrale gebiedsontwikkeling. Er zijn kansen bij het versterken van de dijken, en er zijn kansen bij de combinatie van dijkversterking en rivierverruiming.

     

    Achtergrond

    Er is een belangrijke waterveiligheidsopgave in het rivierengebied. De dijkversterkingsopgave is urgent en wordt daarom ook acuut aangepakt. Honderden kilometers dijk worden versterkt. Dit biedt tegelijkertijd kansen voor ruimtelijke kwaliteit, natuur, recreatie etc.

    In het Deltaprogramma is het uitgangspunt: waterveiligheid aanpakken door een krachtig samenspel tussen dijkversterking en rivierverruiming. Rivierverruiming dient vooral een robuust riviersysteem op de lange termijn te realiseren. Rivierverruiming heeft een waterstandsdaling tot gevolg waardoor dijken minder zwaar versterkt hoeven te worden.

    Het dilemma is nu dat als er geen helderheid is over waar rivierverruiming uitgevoerd kan worden, er geen rekening mee gehouden kan worden bij de dijkversterking. Het is van belang om stabiele uitgangspunten te hebben voor de korte termijn programmering van dijkversterkingen. Tegelijkertijd is het wenselijk om daar waar rivierverruiming een goede aanvulling op de waterveiligheid biedt, deze kans niet onbenut te laten. Temeer als dit kansen biedt om maatschappelijke belangen mee te nemen in de planvorming; ruimtelijke kwaliteit, economische impulsen, recreatie en natuur. Daarbij is het ook gewenst om snel duidelijkheid te geven op welke trajecten geen kansen worden gezien andere belangen mee te nemen zodat dijkversterking daar niet onnodig vertraagd wordt.

     

    Wat te doen?

    • Gebruik maken van alle kansen die de dijkversterkingen bieden voor de ruimtelijke kwaliteit. Zorg dragen dat deze in beeld zijn en onderwerp van gesprek (o.a via het digitaal inzichtelijk maken van meekoppelkansen).
    • Biedt een kader om rivierverruiming na Ruimte voor de Rivier een volwaardige positie te geven in het Deltaprogramma. Biedt tegelijkertijd comfort aan de waterschappen met stabiele uitgangspunten voor de waterstandsdaling.
    • Ontwikkel een visie voor de lange termijn op de ruimtelijke opgave hoogwaterveiligheid. Er is behoefte aan organische gebiedsontwikkeling, aan het kijken vanuit het gebied en wat in de specifieke situatie meerwaarde oplevert. Maatschappelijke meerwaarde centraal stellen in samenspraak met bewoners en andere betrokkenen.
    • Maak snelheid met keuzes, financiering en proces van rivierverruiming voordat het te laat is om op een slimme manier dijkversterking, rivierverruiming en ruimtelijke kwaliteit te kunnen integreren in de planvorming. Hanteer een open houding om te komen tot slimme combinaties.
    • Zorg dat de vertaling van de nieuwe normering en actuele inzichten helder vertaald worden in beleidsuitgangspunten.

    Naast het vermijden en voorkomen van schade, kan water- en klimaatbewust inrichten een belangrijke bijdrage aan de kwaliteit van de ruimtelijke inrichting geven.

  • 2015-10-15 09:35:14
    Olaf Vons

    "Wij maken ruimte" voor water zou ik zeggen. Ofwel kwaliteit is ook het behouden van open, lege (water-)ruimte. Dat vind ik niet terug in de tekst. Die zo essentiële kwaliteit die Nederland nu nog in huis heeft maar met het vermaken, indammen, verlanden, reguleren en omheinen van IJsselmeer en Markermeer snel dreigt te verliezen. 

    Juist deze zo unieke en waardevolle nog relatief open en lege ruimte verdient het om zo open (en leeg) te blijven om tegenwicht te kunnen geven aan de zich als een tumor uitbreidende verstedelijking. 

  • 2015-10-12 13:56:30
    Teun Spek
    Provinciaal ambtenaar

    Gelderland denkt en doet mee met het manifest 2040 van het Jaar van de Ruimte. Onze collega’s hebben vanuit hun bevindingen in het co-creatieproces rond de Gelderse Omgevingsvisie naar de 7 onvermijdelijke opgaven gekeken. Het resultaat daarvan treft u hier aan. We horen graag jullie reactie op onze manier van inspelen op transities waar Nederland de komende decennia voor staat.

     

    Door samenhang te brengen in de ecosysteemdiensten, voedsel, gezondheid, zoetwater en drinkwater kunnen we ons bodem- en watersysteem duurzaam benutten en anticiperen op klimaatverandering.

     

    Achtergrond

    Water en bodem zijn de basis van alle grondgebruik. Dus er bestaat geen sectoraal watersysteem. Centrale vraag is: zijn we in staat om dat bodem – en watersysteem gezond te houden zodat zij ecosysteemdiensten kunnen blijven verlenen? Hoe maken we het watersysteem klimaatbestendig voor opvang van droogte èn wateroverlast? Het brede maatschappelijke gevoel van urgentie ontbreekt. Hoe creëren we die urgentie?

     

    Het huidige watersysteem is geoptimaliseerd voor gemechaniseerde landbouw en ‘droge voeten’ in de stad. Om overlast van te veel water te voorkomen. Hierdoor wordt het systeem onvoldoende toegerust om de in de toekomst steeds extremere droge periodes op te kunnen vangen. Verder rijst de vraag : waar vinden we in de toekomst kwalitatief goed drinkwater zonder verontreinigingen als medicijnresten? In de toekomst moeten keuzes gemaakt worden over afgewogen gebruik van (grond)water.

     

    Wat te doen?

    • Leg een duidelijke visie neer voor de toekomst van de landbouw in Nederland en geef daarbij aan wat de kwaliteitseisen aan het bodem- en watersysteem daarbij zijn.
    • De landbouw loopt tegen grenzen van het ecosysteem aan. Een gezonde bodem is een voorwaarde voor effectief zoetwaterbeheer, ook voor de landbouw. Hanteer een integrale benadering en financiële prikkels voor ecosysteemdiensten om dit doel te bereiken. De individuele boer kan dat niet alleen. De hele agroketen moet mee gaan doen. De balans tussen ‘planet’ en ‘profit’ kan versterkt worden.
    • Nederland heeft innovatieve kennis (WUR) in huis en de ruimte voor een proeftuin om te onderzoeken hoe een bodem weer gezond te maken is. Dit vraagt om een aanzienlijk areaal (min. 1000 ha.)
    • Er is al veel geïnvesteerd in het regionale oppervlaktewater, zowel qua kwaliteit als kwantiteit. Ruilverkavelingen hebben wateroverlast teruggedrongen en de wet Verontreiniging Oppervlaktewater heeft gezorgd voor verbetering van de waterkwaliteit. Er worden langere periodes van droogte voorspeld. Om dit op te lossen zijn aanvullende maatregelen nodig om gericht op herstel van grondwatersystemen.
    • Er is meer aandacht nodig voor provinciegrensoverschrijdende drinkwaterleveranties als mogelijke oplossing van potentiele tekorten.
    • Verken of de grondwaterbeschikbaarheid van de Veluwe beter te benutten is. Grondgebruik op de Veluwe stuurt de grondwateraanvulling. Natuurbeheer en ecosysteemdiensten kunnen strategisch worden ingezet om deze grondwaterbeschikbaarheid nog verder te vergroten.
  • 2015-10-07 20:23:55
    Henk Pol

    Bij veel ploegen  gaat bodem kwaliteit  hard achteruit bij no till (bv ondergronds stroken ploegen) vermijdt je bodemdaling nitraatuitspoeling en structuur bederf