Geplaatst door: Maarten Hoorn Projectleider ruimte za 28 jan

Opgaven voor het wonen in toekomstig Nederland

Wonen gaat verder dan het bouwen van woningen. Op sommige plekken in Nederland is de druk op de woningmarkt hoog, in andere delen is juist sprake van krimp. Maar ook binnen een regio kan de opgave verschillend zijn: wijken of buurten kunnen een sociale opgave hebben of juist op het gebied van transformatie of klimaat. De kwaliteit van wonen kan hiermee op veel plekken onder druk staan. En dan zijn er nog gebieden waar geen grote opgaven liggen, maar waar wel potentie is. Er is één grote overeenkomst: wonen is onlosmakelijk verbonden met werken, mobiliteit, voorzieningen, duurzaamheid, gezondheid, sociale diversiteit en groen. De opgave is integraal en gaat over departementen heen. De toekomst van wonen is een collectief handelingsprobleem. Dat de Rijksoverheid hierin een rol heeft, is duidelijk, een rol die verschilt per locatie.

Het zou zonde zijn om de discussie over wonen alleen maar over aantallen te laten gaan. Juist de integrale woonopgave met aandacht voor Quality of Life zou centraal moeten staan. Dit is ook de meest duurzame keuze voor de toekomst. Van gebieden die niet voldoende voorzien in woonkwaliteit, kunnen we verwachten dat ze in de toekomst niet langer gewilde woonmilieus zullen zijn. Om Quality of Life te waarborgen, zijn verschillende modellen denkbaar. Een Minister voor Quality of Life kan hierop toezien. Wie zou dit moeten zijn?

 

Stimuleer de regio

De integrale woonopgave gaat dwars door gemeentegrenzen heen, omdat veel factoren de Quality of Life beïnvloeden. Dit kan het Rijk niet overzien. Daag als Rijk daarom de regio’s uit tot het opstellen van woningbouw proposities waarin de Quality of Life centraal staat. Hierbij wordt van gemeenten verwacht dat ze voorbij hun gemeentegrenzen kijken en mensen centraal stellen. Vanuit de regio wordt specifiek gekeken naar verschillende kwaliteiten binnen de regio. Met de proposities is het integrale kader geborgd en kunnen regio’s zelf bepalen waar hun kwaliteiten liggen en waar de accenten aangebracht moeten worden. Zoals gezegd gaat Quality of Life over de brede woonopgave: werken, mobiliteit, voorzieningen, duurzaamheid, gezondheid, sociale diversiteit en groen.

 

Bekommer je om heel Nederland

Werken aan Zoetermeer, Meppel of Veenendaal is misschien niet heel erg sexy, maar hier komen op relatief kleine schaal wel mooie ontwikkelingen van de grond, zoals duurzame woonwijken of vooruitstrevende binnenstadaanpak. Wist u bijvoorbeeld dat Veenendaal een ICT stad is met opvallend veel succesvolle bedrijven?

In de gemiddelde wijken wonen de meeste mensen. En overal zijn opgaven op het gebied van duurzaamheid, groen, werken of gezondheid. De opgave hier is tweezijdig. Voorkom dat gebieden afglijden, denk bijvoorbeeld aan opgaven in naoorlogse wijken. En geef ruimte aan niet-spectaculaire investeringen. Zo kun je bijvoorbeeld denken aan kleinschalige investeringen in de openbare ruimte die groot effect hebben op de uitstraling van een hele buurt. Of een stedenbouwkundige ingreep door de sloop of het toevoegen van een paar huizen waardoor een hele wijk op kan knappen. Het hoeft niet altijd groots en meeslepend. Omdat in deze gebieden de meeste mensen wonen en opgaven door heel Nederland spelen, moet ook in dit ‘Nederland Middenland’ aandacht zijn vanuit het Rijk.

 

Volg de gemeenschap

In een lokale aanpak volgt de overheid de gemeenschap. Geef gemeenschappen meer de ruimte en stel nuts voor competitie. Hebben overheid en markt voldoende vertrouwen in de kracht van burgercollectieven? Steeds meer bedrijven en overheden zien hoe zij beter kunnen presteren door zich op locatie mede te laten aansturen door bewoners. Deze omkering kan, door een duidelijk vertrouwen vanuit de overheid in burgercollectieven, nog verder kantelen.

Lees hierover meer in deze blogs:
Gemeenschap, tenzij – Jurgen van der Heijden
Verslag De coöperatieve maatschappij: Het buurtbestek – Sabien Asselbergs

 

Maak een andere gereedschapskist

Het Rijk kan de regio voorzien van kennis, die is namelijk niet overal aanwezig. Om toekomstige opgaven goed het hoofd te bieden, is meer maatwerk nodig. Lokale verschillen moeten hiervoor beter onderkend worden. Het nieuwe Omgevingsbeleid is hiervoor een goede aanzet. Dat vraagt om andere manieren van samenwerken aan de collectieve woonopgave. Daarvoor moeten soms taboes worden doorbroken. Zoals het taboe op actief en strategisch grondbeleid. En er is meer experimenteerruimte nodig om in te kunnen spelen op nieuwe opgaven, maar ook om ruimte te geven aan innovatieve woonconcepten. Tot slot kunnen woningcorporaties een belangrijke rol spelen, met name in de gebieden waar geen urgentie, maar wel potentie is. Zij zullen hiervoor wel kleiner en creatiever moeten worden met weer meer handelingsruimte in de stedelijke opgave. Zo kunnen gezonde, duurzame, circulaire stedelijke regio’s ontstaan.

 

 


Deze blog is geschreven naar aanleiding van een expertsessie ‘Next Living’ die op 4 januari heeft plaatsgevonden, naar aanleiding van het essay Next Living. Deze sessie is georganiseerd om te komen tot 10 boodschappen voor het nieuwe Kabinet. Discussieer mee over deze opgaven. Wat vindt u van de vier Rijksopgaven? (Stimuleer de regio, Bekommer je om heel Nederland, Volg de gemeenschap de ruimte en Maak een andere gereedschapskist) En, wie zou de Minister van Quality of Life moeten worden?

0 Reacties