Geplaatst door: Marko Stanojevic Student Culturele en Maatschappelijke Vorming; Hogeschool van Amsterdam di 27 sep

Verslag – Wij maken Nederland #4: Politiek aan zet

Wat is de Rijksvisie over de ruimtelijke toekomst van het land en hoe zou ons land er uitzien in 2040?

Maandag 12 september werd het programma “Wij maken Nederland, Politiek aan zet” georganiseerd bij Pakhuis de Zwijger met als doel deze vraag te beantwoorden. Aanleiding voor dit programma was het Jaar van de Ruimte dat vorig jaar (2015) met verschillende initiatiefnemers uit het ruimtelijk domein recente ontwikkelingen en een nieuwe vorm van planning ter discussie stelde.

©Coen Hermans

In de reeks van de bijeenkomsten “Wij Maken Nederland” in Pakhuis de Zwijger zijn verschillende thema’s (maatschappelijke, professionele en politieke issues) rondom de ruimtelijke toekomst van Nederland 2040 aan bod gekomen. Bekijk hier de voorgaande editie Wij maken Nederland terug.

Manifest 2040

Tijdens de bijeenkomst van het programma “Wij Maken Nederland, politiek aan zet” was dit het politieke thema van de avond. In maart 2017 zijn er nieuwe verkiezingen voor de Tweede Kamer. Op de agenda van een volgend kabinet staat de Nationale Omgevingsvisie en de invoering van de nieuwe Omgevingswet. De politieke partijen zijn ondertussen hun koers voor de toekomst aan het bepalen en de meeste verkiezingsprogramma’s zijn in concept klaar. Ook de implementatie van de CO2 doelen van Parijs, de Europese samenwerking, het immigratiebeleid, de klimaatverandering en het voedselbeleid zijn belangrijke onderdelen van de politieke agenda. Aan de andere kant zijn landmakers bezig om vorm te geven wat betreft ruimtelijke ordening en willen het nieuwe kabinet een boodschap meegeven.

Noodzaak ruimtelijke agenda

De avond werd afgetrapt door Hans Leeflang initiator van het Jaar van de Ruimte, Jeroen Niemans (Wij maken Nederland) en Joost Schrijnen van O- team die een korte terugblik verzorgde op de uitwerking van het Jaar van de Ruimte, het Manifest 2040.

©Coen Hermens

Joost Schrijnen is van mening dat een duidelijk concept is nodig voor onze ruimtelijke en maatschappelijke toekomst. Hij noemde vier belangrijkste kwesties die basis voor de concept zullen zijn: ten eerste “Nederland als samenhangend land in internationaal context” tweede kwestie “Energie is ruimte” derde kwestie “Transitie van steden en platteland” en de verhouding hiertussen en ten slotte de vierde kwestie omtrent het water. Hans Leeflang vind dat we over 25 jaar ook zo een grote opgave waar kunnen maken als 25 jaar geleden met bijvoorbeeld Vinex. Opgaven zijn volgens hem nu wat anders dan toen omdat energie toen helemaal geen issue was. Alleen is nu de vraag wat gaat de overhead daaraan doen? Hij is van mening dat wij gemeenschappelijk aandacht en betrokkenheid moet tonnen om deze belangen waar te maken. Jaroen Niemans vind dat het manifest 2040 van WMNL vertaald moet worden naar concrete maatregelen die het volgende kabinet zou moeten nemen.

Vormgeven aan de 21ste eeuw door Maarten Hajer

Hoogleraar Urban Futures aan de Universiteit van Utrecht, Maarten Hajer gaf een inspirerende presentatie over vormgeving in de 21ste eeuw. Hierin gaf hij aan dat in de aankomende regeringsperiode meer duidelijkheden gegeven moeten worden rondom klimaatadaptatie en dat klimaatadaptatie vanzelfsprekend moet zijn. Verder stelde hij in zijn presentatie dat de publieke belangen opnieuw gedefinieerd moeten worden, waarbij hij zich afvroeg hoe dit in verhouding tot de politiek stond. (vanaf 20.37)

Bekijk de hele avond terug:

 

Na de prikkelende presentatie over de vormgeving van de 21ste eeuw werd het programma verder opgesplitst in 3 blokken van 30 minuten. Per blok gaven politieke partijen hun visie op de drie belangrijke opgaven rondom energietransitie, de transitie van onze steden en de transitie van het landelijk gebied. Vervolgens zijn politici in gesprek gegaan met elkaar en de aanwezige Landmakers.

Energietransitie

In het eerste blok over de energietransitie werd gekeken naar Nederland na de klimaattop van Parijs en wat de visie van de politieke partijen op dit vraagstuk is. Op de vraag hoe belangrijk energietransitie in de aankomende vier jaar is geworden, zijn kamerleden Hayke Veldman (VVD) en Carla Dik Faber (CU) in gesprek gegaan met Landmakers Pallas Achterberg (Alliander), Sebastiaan van ’t Erve (burgemeester gemeente Lochem), Sjors de Vries (Ruimtevolk) en Guido Braam (Circular Expo, NL Circular Hotspot).

Volgens Hayke Veldman (VVD) zijn we het qua doelen met elkaar eens; de klimaattop in Parijs heeft resultaat opgeleverd en gelukkig zeggen veel landen in de wereld daar ja tegen waaronder veel Europese, China en de Verenigde Staten. De afspraken die in Parijs zijn gemaakt zijn de doelen waar wij voor staan met elkaar en dat is volgens Hayke Veldman een enorme uitdaging. Op de vraag: welke rol speelt de politiek daarin, is Veldman van mening dat het doel niet zo zeer politiek is, maar de weg waarlangs deze vraag zich afspeelt wel politiek kan zijn. ‘Wat doe je landelijk, wat stel je landelijk vast en hoe ga je dat regionaal aanpakken? Alle landelijke doelen die zijn vastgesteld in Parijs vragen om een regionale aanpak. Er moet gewerkt worden aan het draagvlak in alle gebieden waar energietransitie plaats gaat vinden.” Politica Carla Dik – Faber van Christen Unie is van mening dat meer partijen in de kamer betrokken moeten worden wat betreft de opgave over energietransitie. ‘Wij moeten opschalen naar de energietransitie want we hebben het geld, de techniek, alleen nog de wil mist’.

In het blok over energietransitie waren Landmakers vooral geïnteresseerd wanneer de gaskraan dicht zou gaan. Carla Dik Faber is van mening dat in 2025 – 2030 het klaar moet zijn en vind dat er geïnvesteerd moet worden in duurzame en schone energie. Meneer Veldman vind dat de gaskraan dicht moet gaan als we het met elkaar waar kunnen maken. ‘De ambities mogen best hoog zijn maar het moet betaalbaar zijn; betaalbaar voor de overheid, maar ook betaalbaar voor ons allemaal’.

Landmakers hadden een verzoek aan kamerleden om gezamenlijk op pad te gaan wat betreft issues over energietransitie. Sebastian van ‘t Erve roept op om te gaan leren van de verschillende gemeenten. Aan het einde van dit blok werd de vraag gesteld waar moet de Rijk visie over gaan? Carla Dik Faber vind dat de beste innovaties zijn voortgekomen uit het feit dat de overheid innovaties en initiatieven stimuleert en ondersteunt. Hayke Veldman vindt dat we gezamenlijk moeten optreden als het over ruimtelijke vraag gaat.

De transitie van onze steden

In het tweede blok werd gevraagd: wat komt er na de Vinex? Wat is precies de visie van de politieke partijen op stedelijke vernieuwingen en de internationale concurrentiepositie van onze steden? Deze vragen warden beantwoorden door Eric Smaling (SP) en Stientje van Veldhoven (D66). Reacties op de visie en standpunten van de politici door de landmakers Bart van Breukelen (Neprom), Jeanet van Antwerpen ( SADC), Paul Gerritsen ( Vereniging Deltametropool) en Maarten Hajer.

©Coen Hermens

Op de vraag wat zijn de belangrijkste opgaven als het gaat over de stedelijke ontwikkeling in 2040 is Stientje van Veldhoven (D66) van mening dat het meer over de leefbaarheid van de steden moet gaan. Voornamelijk dat de steden bestand moeten zijn tegen wateroverlast, klimaatoverlast en dat de lucht kwaliteit in die steden goed moet zijn. Volgens Stientje van Veldhoven moeten we steden toekomstproef maken. Eric Smaling (SP) vind dat vier grote steden in Nederland een stedelijke regio vormen en dat deze regio in het jaar 2040 als een stadsstaat zal zijn.

Landmakers Jeanet van Antwerpen is van mening dat de politici een circulaire bril op moet zetten en hun fantasie moeten gebruiken dat Nederland in 2040 de gaafste metropool van de wereld kan worden. “Zet een circulaire bril op en ga voorbij aan denken in goed en kwaad”. Peter Steijn van Healty Urban Living Utrecht noemde Citydeals een mooi experiment die in het regeerakkoord nog in praktijk moet worden gebracht. Citydeals is een poging om vanuit het Rijk beter te kunnen aansluiten op het lokale en regionale niveau. Reductie van het beleid, vermindering van verkokering, opheffing van regelgeving, medefinanciering en investering om de agenda rond te krijgen zijn punten waar verder aan gewerkt moet worden.

Kortom, Eric Smaling van (SP) vindt wat betreft de transitie van de steden dat de gemeenten meer mogelijkheden moeten krijgen om alles wat te maken heeft met de ordeningstoekomst, energie en duurzaam wonen dat dit snel kan en dat er op nationaal niveau geen belemmeringen zijn. Mevrouw Stientje van Veldhoven (D66) vindt dat er duidelijke kaders moeten worden gesteld, die context geven en ruimte laten waarbij deze helpen dit te realiseren. Politici zijn het eens met de landmakers en vinden dat steeds meer politici hun circulaire bril vaker op moeten zetten en tonen steeds meer interesse in dit soort onderwerpen.

De transitie van het landelijk gebied

In het laatste blok van deze bijeenkomst worden politici gevraagd om hun standpunten en visie over de aanpak van de nationale opgave en de rol van de overheden te delen wat betreft de landbouw, de voedselproductie en het water. Deelnemers in dit laatste blok waren politici Henk Leenders (PvdA) en Erik Ronnes (CDA) en landmakers en specialisten Guido Braam (Circular Expo), Henk Ovink (Watergezant) en Roel Posthoorn (Makerwadden).

Omtrent het thema de voedselproductie vindt Henk Leenders (PvdA) dat de voedselproductie de belangrijkste opgave is waaraan wij de komende tijd veel aandacht aan moeten besteden. Vooral hoe voedselproductie in Nederland plaats vindt en biodiversiteit, het leven van planten en dieren. Volgens Leenders is landbouw niet het probleem maar oorzaak er van en er moet opgelost worden omdat wij als het land in Europa, wat betreft biodiversiteit, helemaal onderaan staan. Eric Ronnes (CDA) is van mening dat het voedsel op een gezonde en verantwoorde manier geproduceerd moet worden. Ontwikkelingen zullen vooral lokaal plaatsvinden en de urgentie van de transitie-agenda zal een grote uitdaging zal zijn.

Roel Posthoorn (Makerwadden) is van mening dat investeringen aan de dijkversterkingen noodzakelijk en belangrijk zijn en het heeft klein beetje regie nodig zodat de natuurgebieden mooi plek blijven voor de recreatie. Henk Ovink (Watergezant) vindt dat de overheid in aankomende regeer periode heldere ambities moet stellen en het mag wel met een Haagse initiatief en vanuit de investeringsagenda uitkomen. Hij is van mening dat waterveiligheid, het waterkwaliteit, de voedselvoorzieningen, en de kwaliteit van ons landschap in aankomende periode van cruciale belang zullen zijn en dat de doelen die op langere termijn zijn gesteld verantwoordelijkheid zijn voor het volgend kabinet. Guido Braam (Circular Expo) is van mening dat het probleem niet bij de boer ligt, want die zit heel dichtbij de natuur dan de gemiddelde mens in de zaal en dat wij als export land kwalitatief het beste moeten zijn en niet zo zeer het grootste export land op het kwantitatieve manier. Leenders is mee eens dat er keuzes gemaakt moeten worden en dat er niet meer op een kwantitatieve manier maar op een kwalitatieve manier de export van dit land nummer een moet worden.

Landmakers zijn met elkaar eens dat het water is voedsel en dat het landbouw grote invloed had op de biodiversiteit in ons land. Zij zijn van mening dat transitie agenda voor de landbouw nu moet beginnen. Politici zijn van mening dat de urgentie gevoeld wordt maar de grote uitdaging is hoe je het op een effectieve manier doelen gaat behalen.

Conclusie

De drie belangrijkste thema tijdens het avond rondom energietransitie, transitie van de steden en de transitie van de landelijke gebied werden bediscussieerd door politici en de landmakers. Over de energietransitie waren ze met elkaar eens dat het nodig is en dat het op duurzame en schone manier overgestapt moet worden. Wat betreft transitie van de steden hebben de steden potentie om zich verder te gaan ontwikkelen zo dat ze prettige plekken kunnen zijn om te wonen, werken en leven. Rondom de thema over de transitie van de landelijke gebied voelen de politici maar ook da landmakers urgentie om deze issue op een kwalitatieve en effectieve manier aan te pakken. Concluderend kan gesteld worden dat de drie besproken opgaven op de agenda staan bij de politieke partijen. Gedurende de avond bleek er ook redelijke consensus te zijn over de richting, echter over de weg ernaar toe zijn blijken de politieke partijen nog sterk van mening te verschillen. De boodschap aan een volgend kabinet is dan ook blijf niet hangen in vage doelen voor de toekomst, maar geef aan waar ook op korte termijn de prioriteiten liggen. Want, zo werd er tijdens de avond meerdere malen door de Landmakers betoogt, “We moeten nu beginnen!”.

0 Reacties