Besparingen

vr 4 jan
Geschreven door: Wij Maken Nederland

Zoals al uit het diagramWereld energiehuishouding bleek zijn besparingen verreweg het meest kosteneffectieve instrument in het verlagen van de CO2 productie van onze samenleving. 1 MW die wordt bespaard scheelt 3 MW aan productie. Besparingen zijn onder te verdelen in efficiency winsten in processen en in het minder gebruiken van energie door bijvoorbeeld aanpassingen in consumptiepatronen van eindgebruikers.

De efficiency winsten zijn politiek het meest aantrekkelijk. Veel winst is te boeken in het verkleinen van de lek-, opwekking-, transport- en conversieverliezen. Systematisch onderzoek zou hier naar moeten orden gedaan. Dan zijn er de nieuwe – zuiniger – technologieën. worden vaak gevolgd door wat economen een rebound effect noemen. Niet alle efficiency winsten kunnen we als vanzelfsprekend in een besparingsprogramma inboeken. Een voorbeeld. De LED lamp verbruikt veel minder stroom dan een klassieke gloeilamp. Deze efficiencywinst is goeddeels verdampt doordat allerlei nieuwe toepassingen van de LED technologie (verlichte gevels met reclame) het stroomgebruik netto hebben doen toenemen en recente innovaties zoals Vertical Farming die dat in nog extremere mate zullen doen18.

Alhoewel ook daar sprake kan zijn van rebound effecten moeten we het dus hebben van de tweede categorie, aanpassingen van (productie- en) consumptiepatronen van consumentengedrag. Alle kleine beetjes helpen. Kleine gedragsveranderingen van korter douchen, minder vlees eten, meer fietsgebruik, de thermostaat een graad lager, met de trein i.p.v. de auto naar het werk et cetera leveren per gezin misschien niet zo heel veel op (behalve een lagere energierekening) maar als iedereen meedoet zijn het grote stappen. Als iedereen in de UK en de USA mee zou doen met een rijtje van 20 van dergelijke maatregelen is de CO2 winst meer dan 2.4 miljard ton CO2, gelijk aan de jaarlijkse uitstoot van Japan en Rusland samen19. Dit soort gedragsveranderingen laten zien dat het halen van de CO2uitstootdoelen niet alleen via de energietransitie gehaald hoeven te worden. Minder vlees eten bijvoorbeeld haakt in op diervriendelijk boeren en helpt het klimaatbeleid doordat de hoeveelheid methaan die vrijkomt in de atmosfeer te beperken. De veeteelt is mondiaal de grootste methaan-producent (in Nederland alleen al 538.000 ton20) een twintig maal sterker broeikasgas dan CO221. Een breed gedragen besparingsprogramma kan dus erg veel opleveren.

Hoeveel zouden we moeten of kunnen besparen? ECN en PBL hebben voor het boek Landschap en Energie een tweetal specifieke nationale energie-scenario’s22 gemaakt die allebei langs een wat andere weg de 80% reductie in uitstoot van CO2 kunnen bereiken. In het eerste scenario is een flink besparingsprogramma opgenomen maar groeit het energiegebruik tot 2015 nog met 15%, een laag groeiscenario volgens energiespecialisten, de groei is gedempt door de besparingen. Het tweede scenario kiest een andere invalshoek: hoeveel kunnen we maximaal besparen om het nog over een comfortabele, herkenbare industriële samenleving te hebben? Dat LESS-scenario gaat uit van 30% besparing. Beide besparingsprogramma’s hebben uiteraard ruimtelijk relevante gevolgen, al was het alleen al vanwege de mindere hoeveelheid hardware die opgesteld moet worden. Maar ook in termen van secundaire effecten. Denk aan het massaal veranderen van dieet op de landbouw. Waar ligt de benchmark voor besparingen. Wanneer we, zoals de ETH-Zürich deed, mondiale equity argumenten in de discussie betrekken, en de hoeveelheid duurzaam op te wekken energie gedeeld wordt op het toekomstige aantal aardbewoners kom je uit op zo’n 2.000 Watt/dag/mens. China zit er ongeveer op en India, Ghana en El Salvador kunnen nog groeien wij zouden (nu 6.000 Watt/dag/pp) flink terug moeten. Interessant is dat een aantal Zwitserse en Duitse steden en stadjes, waar onder Bazel en Zürich, zich als pilots heeft aangeboden om in 2050 dit besparingsdoel te bereiken23. Een koppeling met de circulaire economie kan voor het echte momentum in besparingen zorgen. Een ambitieus besparingsprogramma is een no-regret maatregel, want het kan een noodzakelijk opstap blijken voor een samenleving die structureel op een lager energieniveau kan draaien.

Regelmatig updates ontvangen? Abonneer je op onze nieuwsbrief

0 Reacties

Geschreven door: Wij Maken Nederland
vr 4 jan

Meer inspiratie