Biodiversiteit zeeën zal drastisch veranderen

vr 11 sep
Geschreven door: Imke van Rees

Dit artikel is geschreven door Cor Speksnijder voor de Volkskrant. Bekijk hier het origineel.

Klimaatverandering zal deze eeuw leiden tot ingrijpende veranderingen in de verdeling van de biodiversiteit in zeeën en oceanen. Door de opwarming van de aarde zullen veel soorten zeedieren en zeeplanten zich verplaatsen, terwijl andere soorten met uitsterven worden bedreigd.

Dat voorspelt een internationaal onderzoeksteam op grond van computermodellen waarin de gevolgen van klimaatverandering voor dertienduizend soorten zijn berekend. Het is voor het eerst dat wetenschappers op een dergelijke grote schaal onderzoek hebben gedaan naar verschuivingen van de mariene biodiversiteit, de verscheidenheid aan levensvormen in zee.

Het team concludeert dat de biodiversiteit de komende decennia niet overal sterk zal afnemen, maar dat zich wel een grondige herverdeling van soorten zal voordoen. ‘Het onderzoek gaf hoop, omdat soorten het vermogen hebben zich te verplaatsen bij veranderingen van het klimaat. Maar er is ook reden voor bezorgdheid omdat, met name in de tropen, een sterk verlies aan biodiversiteit wordt voorspeld’, aldus een van de onderzoekers.

Verschraling van de biodiversiteit

Door de opwarming van de aarde zullen veel soorten verhuizen naar koelere gebieden. Daar zullen ze zich voegen bij bestaande soorten en in die gebieden zal de biodiversiteit dus toenemen, aldus de onderzoekers. Soorten die zich minder makkelijk verplaatsen, dreigen uit te sterven. Omdat de plaats van soorten die ‘vertrekken’ uit tropische oceanen en zeeën niet door andere soorten wordt ingenomen, zal de verschraling van de biodiversiteit in de tropen het sterkst zijn. Zo dreigen koraalriffen er te verdwijnen.

Voor hun voorspellingen maakten de wetenschappers gebruik van computerberekeningen waarin verwachtingen voor de opwarming van het zeewater onder meer zijn gecombineerd met gegevens over warmtetolerantie van de soorten. De studie is gepubliceerd in Nature Climate Change.

Jef Huisman, hoogleraar aquatische microbiologie aan de Universiteit van Amsterdam, spreekt van een ‘interessant onderzoek’, zowel vanwege de nieuwe rekenmethode als vanwege het enorme aantal soorten dat bij de berekeningen is betrokken. De studie bevat volgens hem wel veel onzekerheden. ‘De algemene trends zullen kloppen, maar als je per soort gaat kijken, kunnen de voorspellingen er behoorlijk naast zitten.’

Ook andere factoren

Huisman wijst erop dat de onderzoekers alleen zijn uitgegaan van het oplopen van de temperatuur van het zeewater. Terwijl er ook andere factoren invloed hebben op de biodiversiteit, zoals de verzuring van de oceanen en de visserij. Hij vraagt zich af of koraalriffen zich daadwerkelijk van tropische naar subtropische wateren zullen verplaatsen, zoals de onderzoekers mogelijk achten.

De nadruk op het tellen van het aantal soorten is niet altijd informatief, zegt Huisman. ‘Het blijft abstract, terwijl sommige soorten naar mijn beleving een iconische meerwaarde hebben. Als de ijsbeer van de Noordpool verdwijnt en daarvoor tien krabbensoorten in de plaats komen, dan heb je naar mijn gevoel toch wat verloren.’

In de studie wordt niet ingegaan op het effect dat dieren en planten die een nieuw gebied binnendringen hebben op soorten die daar al leven. Er kan concurrentie ontstaan, de ene soort kan een prooi zijn voor de andere. ‘Het wordt voor toekomstige modelstudies een uitdaging te voorspellen hoe soorten, die elkaar nooit eerder zijn tegengekomen, op elkaar gaan reageren.’

Regelmatig updates ontvangen? Abonneer je op onze nieuwsbrief

0 Reacties

Geschreven door: Imke van Rees
vr 11 sep 2015

Meer inspiratie