De kracht van verbeelding

vr 14 jul
Geschreven door: Bastiaan Bretveld
OK hier is een biografie

Het spreekwoord luidt niet voor niks, een beeld zegt meer dan 1000 woorden. Dit bleek op 21 juni ook maar weer. Het zelf ontwerpen van een ‘fictieve’ leefomgeving bleek aan het eind van de middag precies dat wat nodig is voor de toekomst van de ruimtelijke ordening van Nederland. Hierbij is een Omgevingsvisie de uitgelezen kans om de toekomst te verbeelden. De middag die werd gehuisvest door Ruimtevolk begon met inspirerende woorden over de Post-Fossil City tentoonstelling, om vervolgens zelf te gaan ontwerpen.

 

Onvoorstelbaar

Centraal thema van de middag was het onvoorstelbare voorstelbaar maken. Er voor zorgen dat we onze toekomst kunnen inbeelden. Dat is wat planologie als wetenschap zou moeten zijn, niet het procesmatige wat het de laatste jaren is geworden. De energietransitie de komende jaren voor een grote verandering zorgen in onze leefomgeving. Volgens Jeroen Niemans van Ruimtevolk, host van de bijeenkomst, schept dit een aanleiding waarin verbeelding nodig is. Op dit moment heeft iedere ruimtelijke professional hierbij zijn eigen beeld, wat bijvoorbeeld terug te zien is in verschillende omgevingsvisies. Door middel van een visie met voornamelijk tekst is het moeilijk om deze verschillende beelden op elkaar af te stemmen. Door het te verbeelden wordt het tastbaar en maken we onze visie begrijpbaar voor de mensen om ons heen.

 

Fascinerend voorbeeld

Peter Pelzer van Urban Futures Studio maakt tijdens de bijeenkomst gebruik van fantastisch voorbeeld: Futurama. Wellicht een bekend fenomeen onder de oudere ruimtelijke professionals, voor mij was het nieuw en iets wat ik niet snel zal vergeten. De Futurama was onderdeel van de Wereldtentoonstelling in 1939 in New York en liet zien hoe het Amerika van 1959/1960 eruit zou zien. De verbeelding was gesponsord door General Motors, s werelds grootste autofabrikant, en liet zien hoe een landsdekkend highway systeem gecombineerd met autovriendelijke suburbs de toekomst kon zijn voor de VS. In een 18 minuten durende reis door ‘de wereld van morgen’ zagen 27 miljoen Amerikanen hoe het zich uiteindelijk heeft ontwikkeld en wat de kracht van verbeelding is.

 

Voorstelbaar maken

Om het te koppelen aan het maken van een omgevingsvisie werden en vijf groepjes gemaakt om zelf onze toekomstvisie te verbeelden. Met behulp van een korte brainstorm per persoon werden de ideeën bij elkaar gelegd en ontstonden er fascinerende gesprekken over gebouwen in de vorm van een boom, de ruimte die de zelfrijdende auto gaat opleveren en hoe we op wijkniveau energieneutraal kunnen worden en ook sociaal inclusief kunnen worden. Interessante gesprekken over de toekomst van ons vakgebied met als doel dit te verbeelden met de aanwezige attributen van de Jaarbeurs Innovation Mile.

 

Dromen

Zo ontstonden er grote verschillen tussen de groepjes. Een van de groepjes ‘ontwierp’ een dorp met tiny houses waarbij een van de dorpsbewoners geen vaste locatie had.

Afbeelding 1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Foto: Dorpsbewoner zonder vaste locatie. (Maarten Nauw)

 

Zij zocht elke paar weken een nieuwe plek en bleef daarmee lekker flexibel. Een andere verbeelding van de stad van de toekomst was een eigen versie van Marco Borsato’s ‘de meeste dromen zijn bedrog’ waarin de stad werd toegezongen op haar toekomstige kwaliteiten. Voor mij was dit het bewijs dat we allemaal creatief genoeg zijn om de ideeën op een beeldende manier over te brengen, zoals te zien in de onderstaande afbeelding.

Afbeelding 2

Foto: overbrengen van ideeën op een beeldende manier. (Maarten Nauw)

 

Gadgets en interactie

Deze voorbeelden maken duidelijk dat verbeelding een ongekende boost kan geven in het ordenen van de gedachten over de toekomst. Door te praten over je ideeën en dit vervolgens als groep tastbaar te maken ontstaat er een gedeeld beeld en beter gesprek. Zoals Maarten Hajer in de reflectie aangaf draaien veel ontwikkelen om gadgets. Zelfrijdende auto’s, flexibele woonvormen en lokale energie opwek. Ondanks, of misschien dankzij al deze gadgets blijft ook de sociale interactie cruciaal. Een stad is een stad omdat er een grote hoeveelheid mensen relatief dicht op elkaar woont, werkt en recreëert. De stad moet daarmee een plek zijn en blijven waar iedereen zich thuis voelt.

 

Zelfrijdende auto’s, energieneutrale gebouwen en fijn leefbare groene leefgebieden fungeerde als uitgangspunt voor de meeste ontwerpen. In de huidige omgevingsvisie wordt dat nog gezien als toekomstmuziek. De vraag is of we voldoende anticiperen op deze ontwikkelingen. Maken we deze ontwikkelingen mogelijk of wordt er nu geld geïnvesteerd in infrastructuur en gebouwen waardoor de echte transitie straks moeilijker wordt?

 

Verbeeldende keuzes

Die vraag is wat mij betreft cruciaal. Door nu te anticiperen maak je nu ook keuzes, die veelal moeilijk zijn, maar die je later helpen. Dit zou naar mijn idee de functie van een omgevingsvisie zijn. Die stip op de horizon zetten wat je vervolgens concretiseert met een omgevingsplan en stappen in de goede richting zet zodat we echt die verandering vorm geven. Niet alleen in fictieve steden in het Jaarbeurs gebouw, maar in alle steden en dorpen in Nederland.

 

NB: de tentoonstelling Post Fossil City is nog tot eind juli te zien in het Stadskantoor van Utrecht, direct naast Utrecht Centraal. Hierin wordt de benodigde transitie op tien verschillende manieren in beeld gebracht.

Regelmatig updates ontvangen? Abonneer je op onze nieuwsbrief

0 Reacties

Geschreven door: Bastiaan Bretveld
OK hier is een biografie
vr 14 jul 2017

Meer inspiratie