‘En nu de slag maken van beleid naar de praktijk’

Waarom Maartje Luisman het Manifest2040 ondertekende
ma 1 feb
Geschreven door: Jaap Huisman

De medewerkers van bureau SVP Architectuur en stedenbouw hebben een bewuste keuze gemaakt om het Manifest Nederland 2040 te ondertekenen. Waarom? Wij vinden het om te beginnen jammer dat er geen rijksbeleid meer is als het gaat om ruimtelijke ordening en kwaliteit. Door het manifest te tekenen laat je als ontwerper zien dat je je er bewust van bent dat je een maatschappelijke verantwoordelijkheid hebt. ‘Daarom heb ik het manifest ondertekend’, zegt Maartje Luisman, stedenbouwkundige bij het bureau SVP Architectuur en Stedenbouw. ‘In het Manifest staan wat ons betreft de thema’s beschreven die opgepakt moeten worden, bovendien ligt er een heldere visie aan ten grondslag.’ Wat haar nableef van de slotmanifestatie was dat er nu een slag gemaakt moet worden in het vertalen van ambitie en beleid naar praktijk want het gat daartussen is wel erg groot. ‘Het zijn goede thema’s, zonder meer, maar ze blijven nog abstract in het manifest.’

Luisman en haar bureau leggen zich toe op zowel kleine als grote stedenbouwkundige opgaven, zoals bijvoorbeeld een nieuw te bouwen dorp aan de Lek in Vianen voor BPD (het vroegere Bouwfonds). Het manifest heeft haar en haar collega’s ertoe gebracht binnen het bureau te discussiëren over de vraag aan welke opgaven uit het manifest SVP als ontwerpbureau een bijdrage kan leveren. ‘Het manifest agendeert bepaalde ontwerpen op een hoog schaalniveau maar dat betekent niet dat deze ook automatisch aan de orde worden gesteld bij de opgaven waar wij aan werken. Wij vinden het onze verantwoordelijkheid om de thema’s uit het Manifest bij onze opdrachtgevers aan te kaarten en hier aandacht voor te vragen.

Welke onderwerpen hebben SVP en Luisman uit het manifest gehaald? ‘Een thema dat wij goed concreet kunnen maken in onze projecten is bijvoorbeeld de wateropgave en klimaatbestendig ontwerpen. Wij zien hier een kans om een kwalitatieve impuls aan de openbare ruimte te geven. “Ik zat recent in een discussiepanel van BNA Onderzoek over de adaptieve dijk (www.dedaptievedijk.nl). Deze studie laat zien welke kansen het biedt als op een andere manier gedacht wordt over toekomstige dijkverzwaring. Door de dijkopgave breder te trekken dan sec de dijk, niet alleen ruimte te geven aan de rivier maar ook aan initiatief en na te denken over eigenaarschap en bewustwording, ontstaan nieuwe kansen en oplossingen. We moeten op een innovatieve manier omgaan met de klimaatverandering, en verbindingen aangaan met andere sectoren.’

Een ander thema uit het Manifest dat Luisman aanspreekt en inspireert is de gezonde leefomgeving. Opnieuw, hoe maak je dat concreet? ‘Utrecht is als proeftuin uitgeroepen, de gemeente heeft het als speerpunt aangewezen. Doordat dit thema is verankert in het beleid van de gemeente komt het automatisch aan de orde bij projecten, dat is goed. In Utrecht zijn de verschillen groot, in achterstandswijken overlijden mensen gemiddeld 12 jaar eerder dan in wijken waar veel hoogopgeleiden wonen. Het thema gezondheid is niet alleen een ruimtelijke opgave, maar gaat ook over onderwijs en sport. Het heeft ook een psychologische kant: eenzaamheid in een wijk kun je bijvoorbeeld deels oplossen door ontmoetingsplekken te creëren. Je moet dus nadenken over een goede programmering, functiemening in de wijk.’

Het vak van stedenbouwkundige verandert, heeft ook de BNSP vastgesteld, en Luisman merkt het in de praktijk. Een andere beroepspraktijk betekent dat je volgens haar als stedenbouwkundige steeds minder bezig bent met ontwerpen en steeds meer sturing geeft aan complexe processen .Stedenbouw gaat niet alleen meer over het ontwerpen van een eindbeeld, maar ook nadenken over de ‘tussentijd’, onderhoud en beheer. De stedenbouwkundige is bij uitstek degene die partijen met elkaar kan verbinden die soms tegenstrijdige belangen hebben. ‘Het integrale denken van ons vak is echt iets dat past bij deze tijd en de opgaven die nu spelen. Ook het vak van de architect verandert. Architecten zitten steeds vaker als een spin in het web in complexe processen, bijvoorbeeld bij DBFMO constructies. Maar er zijn ook architecten die steeds meer productontwerpers worden.

Het manifest kwam precies op tijd. ‘Er worden te veel ballonnen opgelaten, kijk naar het idee om aan de kust te mogen bouwen. Gelukkig heeft dat geen draagvlak. Maar het geeft aan dat het ruimtelijk denken op rijksniveau te veel versnipperd is geraakt en dat er duidelijke visie ontbreekt. Dat ik mijn handtekening heb gezet, doe ik niet voor niets. Het betekent dat ik vind dat de onderwerpen uit het Manifest aandacht moeten krijgen in ons dagelijks werk en dat ik mij daar als ontwerper voor in wil zetten. Dat betekent overigens niet dat het in 2040 klaar is, de ruimtelijke ordening van ons land is een continu proces dat altijd aandacht zal vragen waarbij de thema’s zich steeds vernieuwen en aanpassen aan de tijd. ‘

 

Regelmatig updates ontvangen? Abonneer je op onze nieuwsbrief

0 Reacties

Geschreven door: Jaap Huisman
ma 1 feb

Meer inspiratie